Untitled Document
BHMWEnglish version
Instytucje i jednostki wojskowe
Administracja morska
Instytucje i służby hydrograficzne
Inne
Untitled Document
 

Historia Biura Hydrograficznego
Marynarki Wojennej RP
(do 1939)

Warunki sprzyjające utworzeniu Służby Hydrograficznej w Polsce pojawiły się dopiero po zakończeniu I wojny światowej, kiedy to Polska odzyskała niepodległość oraz dostęp do morza. Tuż po zakończeniu wojny, 28 listopada 1918 roku Naczelnik Państwa Józef Piłsudski powołał Polską Marynarkę Wojenną. Dnia 2 maja 1919 roku utworzono z kolei Departament do Spraw Morskich Ministerstwa Spraw Wojskowych. Były to formalne początki Marynarki Wojennej RP, która choć jeszcze wtedy nie miała okrętów, przygotowywała się do objęcia odcinka wybrzeża, które miało zostać przyznane Polsce. Dzięki podpisanemu dnia 28 czerwca 1919 roku Traktatowi Wersalskiemu Odrodzona Polska mogła zrealizować praktycznie marzenia wielu pokoleń o wyjściu na morza. Polskie "okno na świat" nie było jednak zbyt imponujące; Polsce przyznano niewielką część Pomorza oraz odcinek brzegu morskiego, od ujścia rzeki Piaśnicy do Kamiennego Potoku, liczący łącznie niewiele ponad 70 kilometrów (razem z Półwyspem Helskim około 140 kilometrów). Gdańsk, przed wiekami tak bardzo związany z Polską, otrzymał status Wolnego Miasta, pozostając formalnie poza granicami Polski. Przyznane Polsce wybrzeże było gospodarczo raczej zaniedbane, jedyna linia kolejowa łącząca ten region z resztą kraju przebiegała przez terytorium Wolnego Miasta Gdańsk. Brak było portu, który dawałby możliwość rozwinięcia własnej żeglugi i bazowania tworzącej się właśnie Marynarki Wojennej. Jednak, niemal natychmiast po wejściu w życie Traktatu Wersalskiego, to jest od 10.01.1920 roku Polska objęła w posiadanie przyznany jej odcinek wybrzeża historycznym Aktem Zaślubin z Bałtykiem, dokonanym dnia 10 lutego 1920 roku w Pucku. W tym też dniu Sejm RP powołał Komisję Morską i uchwalił budowę portu morskiego w Gdyni.

Z tymi wydarzeniami wiążą się również początki Służby Hydrograficznej w Polsce. Dnia 19 lutego 1920 roku utworzono Urząd Hydrograficzny - pierwszą instytucję tego rodzaju w historii naszego państwa. Data ta jest uznawana do dziś za dzień narodzin oraz Święto Hydrografii w Polsce. Pierwszym szefem Urzędu został kpt.mar. Józef Unrug (na zdj. z 1932 r.). Służba hydrograficzna była jednym z pierwszych elementów tworzącej się polskiej administracji morskiej. Była też jednym z pierwszych elementów Marynarki Wojennej; właśnie okręt hydrograficzny był pierwszą jednostką Polskiej Marynarki Wojennej na Bałtyku. Okrętem tym był ORP "Pomorzanin", zakupiony jeszcze w grudniu 1919 roku w Hamburgu i wcielony do MW w dniu 10 lutego 1920 roku. Okręt ten był dość starym, poniemieckim parowcem, zbudowanym w niemieckiej stoczni braci Sachsenberg w Rosalu nad Elbą w 1893 roku. Po niezbędnym remoncie podniesiono na nim biało-czerwoną banderę w Gdańsku, w maju 1920 roku. Urząd Hydrograficzny był instytucją podległą Departamentowi do Spraw Morskich. Podstawowe zadania Urzędu obejmowały nadzór nad bezpieczeństwem żeglugi na polskich wodach morskich, dostarczanie okrętom niezbędnych map i pomocy nawigacyjnych, prowadzenie pomiarów na morzu i wybrzeżu, niezbędnych dla sporządzania map morskich i instrukcji nawigacyjnych, dostarczanie dowództwu Marynarki Wojennej niezbędnych danych hydrologicznych i hydrograficznych do celów operacyjnych a także szkolenie personelu. Początkowo działalność Urzędu skierowana jednak była na przygotowywanie okrętu i personelu do zadań hydrograficznych oraz objęcia istniejącego na wybrzeżu polskim oznakowania nawigacyjnego, dotąd zarządzanego przez niemiecką administrację.

Ostatecznie Urząd Hydrograficzny przejął oznakowanie w kwietniu 1920 roku. A składało się ono wówczas z 4 latarń morskich (Rozewie, Jastarnia-Bór, Hel i Oksywie), 2 stacji sygnalizacyjnych (Hel, Rozewie), kilkunastu pław i 6 masztów sygnalizacyjnych. ORP "Pomorzanin" rozpoczął prace pomiarowe od pierwszych dni maja 1920 roku. Zmierzały one do wytyczenia i oznakowania bezpiecznego toru wodnego do portu w Pucku. Dalsze prace wykonywane przez załogę okrętu obejmowały przegląd latarń morskich oraz innych znaków nawigacyjnych i meteorologicznych.

W kolejnych latach wykształcił się, istniejący do dziś, podział kompetencji i odpowiedzialności za sprawy hydrografii i bezpieczeństwa żeglugi pomiędzy Służbę Hydrograficzną Marynarki Wojennej a instytucje cywilnej administracji morskiej. Rozporządzeniem Rady Ministrów z 1.12.1921 roku dokonano takiego właśnie rozdziału zadań i kompetencji pomiędzy ministrem Spraw Wojskowych a ministrem Przemysłu i Handlu. Zgodnie z tym rozporządzeniem resort cywilny przejął m.in. sprawy oznakowania nawigacyjnego. Służbę Hydrograficzną Marynarki Wojennej przemianowano wkrótce na Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej (BHMW), z kpt. mar. Tadeuszem Bramińskim jako szefem, podporządkowanym komendantowi Portu Wojennego w Pucku.

W 1921 roku rozpoczęto wydawanie "Wiadomości Żeglarskich", prowadzenie korekty map i pomocy nawigacyjnych a także opracowywanie własnych instrukcji nawigacyjnych. Do prowadzenia prac pomiarowych uzyskano kolejną jednostkę pływającą, którą był poniemiecki kuter parowy. Na podstawie tych pomiarów jak i wcześniejszych prac "Pomorzanina" rozpoczęto opracowywanie pierwszego wydawnictwa Biura, jakim był prowizoryczny plan portu i redy Gdyni (został wydany w 1923 roku).

W końcu 1923 roku zapadły korzystne dla rozwoju BHMW decyzje. Kierownictwo Marynarki Wojennej zatwierdziło reorganizację Biura i jego przeniesienie do Warszawy, do struktur KMW, na prawach centralnej służby, z pozostawieniem na wybrzeżu okrętu oraz magazynu map i sprzętu nawigacyjnego. W tym też okresie trwały, rozpoczęte w 1924 roku, starania o przystąpienie Polski do powołanego w 1919 roku Międzynarodowego Biura Hydrograficznego w Monako. Formalnie Polska przystąpiła do IHB z dniem 26 lipca 1926 roku. Po raz pierwszy przedstawiciel BHMW wziął udział w obradach II Konferencji Hydrograficznej w 1926 roku.

Do września 1939 roku Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej prowadziło normalną pracę hydrograficzną. Do najważniejszych prac należały:
  • Wyznaczenie i oznakowanie torów wodnych i akwenów portowych na potrzeby Marynarki Wojennej i żeglugi powszechnej;
  • Prowadzenie niezbędnych pomiarów i prac hydrograficznych (m.in. pomiary sondażowe na morzu i w portach dla potrzeb kartograficznych, pomiary magnetyzmu na akwenach wód polskich, wyznaczanie nabieżników i akwenów pomiarowych);
  • Wydawanie map i pomocy nawigacyjnych. Pierwsza mapa polska dla powszechnego użytku została opublikowana w 1927 roku. Była to mapa Zatoki Gdańskiej, w skali 1:75 000, oparta w całości o dane uzyskane z własnych pomiarów, prowadzonych od 1924 roku. Mapa ta była następnie wznowiona w 1934 roku a w roku 1938 opublikowano jej nowe wydanie. Kolejną mapę wydano w 1933 roku. Był to plan portu i redy Gdyni, w skali 1:10 000. Przy jej opracowywaniu, oprócz własnych danych, wykorzystano także plany fotogrametryczne Wojskowego Instytutu Geograficznego. Trzecią z kolei mapą był wydany w 1934 roku plan portu i redy Jastarni. Przy zbieraniu danych do tej właśnie mapy po raz pierwszy wykorzystano w naszej hydrografii echosondę. Następnie opublikowano plan redy i portu Hel. Tuż przed samą wojną wydano mapę generalną, w skali 1:500 000, obejmującą południową część Bałtyku. Oprócz tego BHMW opracowało mapę taktyczną, w skali 1:1 000 000 oraz mapę radionawigacyjną. (w 1939 roku wydano 6 różnych numerów map morskich) oraz publikacji nautycznych (w 1932 roku wydano locję, w 1938 roku - spis świateł i sygnałów nautycznych.)
  • Opracowanie wydawnictw nautycznych: locje (w 1933 roku zachodnia część Zatoki Gdańskiej, Wybrzeże Polskie i Wolne Miasto Gdańsk; w 1938 roku wybrzeże Niemiec i Danii) oraz spis latarń i sygnałów nawigacyjnych (pierwsze wydanie w 1932 roku).
  • Utworzenie i utrzymywanie systemu rozpowszechniania ostrzeżeń nawigacyjnych; wydawano systematycznie, dwa razy w roku, w języku polskim i francuskim, "Wiadomości Żeglarskich" (pierwszy numer ukazał się w 1921).

Historia | okres do 1 września 1939 r. | okres II wojny światowej | | okres od maja 1945 r.
 
Poleć tę stronę znajomemu
Uwagi na temat strony kieruj do Webmastera. Innych informacji dotyczących BHMW udziela Rzecznik Prasowy BHMW.
© 2004 Marynarka Wojenna RP. Wszelkie prawa zastrzeżone.