Untitled Document
BHMWEnglish version
Instytucje i jednostki wojskowe
Administracja morska
Instytucje i służby hydrograficzne
Inne
Untitled Document
 

Historia Biura Hydrograficznego
Marynarki Wojennej RP
(1945 - aktualnie)

Po zakończeniu drugiej wojny światowej, w lipcu 1945 roku, rozpoczęto proces odtwarzania służby hydrograficznej. Tymi działaniami kierował, po powrocie z niemieckiej niewoli, oficer przedwojennego BHMW – kmdr por. Karol Zagrodzki. Wśród pierwszych pracowników było też kilka osób z przedwojennej obsady służby. Formalne podstawy dla organizacji nowej służby zostały stworzone dzięki decyzjom (rozkazom) władz wojskowych; na podstawie rozkazu naczelnego dowódcy WP z lipca 1945 roku zostało powołane Dowództwo Marynarki Wojennej i Sztab Główny Marynarki Wojennej, w którego to składzie znalazł się także Oddział Hydrograficzny. Obowiązki szefa tego Oddziału powierzono właśnie komandorowi Zagrodzkiemu.
W maju 1947, w związku z ogólną reorganizacją i redukcją sił zbrojnych, podjęto decyzje o zmianie w istniejącej organizacji służby hydrograficznej MW – w miejsce Oddziału Hydrografii Sztabu Głównego Marynarki Wojennej powstało Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej (o stanie osobowym 29 wojskowych i 29 kontraktowych). Jako odrębna jednostka MW, BHMW otrzymało także swój numer: JW 5393. W strukturze organizacyjnej BHMW znalazły się między innymi: Wydział Kartograficzny, Wydział Pomiarowy, Sekcja Wydawnicza, Sekcja Instrumentów i Referat Zaopatrzenia (wobec wzrostu zadań zaopatrzenia okrętów w sprzęt nawigacyjny, zamieniony niedługo potem Wydział Zaopatrzenia, powołując jednocześnie także Składnicę Nawigacyjno-Hydrograficzną MW.
Również i po wojnie Biuro spełniało rolę zarówno służby zabezpieczenia nawigacyjnego MW jak i państwowej służby hydrograficznej. Biuro od razu podjęło zadania hydrograficzne, wynikające z potrzeby wyznaczenia nowych szlaków żeglugowych i opracowania map nawigacyjnych dla polskich obszarów morskich (pierwsza powojenna mapa ukazała się w 1946 roku), których powierzchnia zwiększyła się znacznie w porównaniu z powierzchnią sprzed wojny. To także najpierw Marynarka Wojenne przejmowała administrowanie oznakowaniem nawigacyjnym pozostałym po Niemcach, a zarządzanym zaraz po wojnie przez Rosjan, później przekazując je administracji cywilnej. Przystąpiono także do opracowywania i wydawania "Wiadomości Żeglarskich" (najpierw jako dwutygodnik); pierwsza mapa powojenna (akwenu Zatoki Gdańskiej) ukazała się już w połowie 1946 roku. Od 1947, dzięki współpracy z Państwowym Instytutem Hydrologiczno-Meteorologicznym (PIHM), służba hydrograficzna rozpoczęła nadawanie przez radio komunikatów meteorologicznych i ostrzeżeń nawigacyjnych. W lipcu 1947 roku ukazał się spis latarń wybrzeża polskiego oraz tablice nawigacyjne. Szczegółowego i formalnego podziału kompetencji pomiędzy BHMW a cywilną administracją morską dokonano w 1948 roku (podział kompetencji i odpowiedzialności został zmodyfikowany jeszcze w 1955 roku).
Siedziba BHMW początkowo znajdowała się w budynku przy ul. Waszyngtona 42 w Gdyni, a od grudnia 1948 roku została przeniesiona (na 20 lat) na Oksywie.
BHMW jako odrębna jednostka nie istniało długo, bo zaledwie nieco ponad 3 lata. Na początku grudnia 1950 roku Biuro włączono ponownie do struktur organizacyjnych Sztabu Głównego Marynarki Wojennej; nadając przy tym nową nazwę - Szefostwo Hydrografii Sztabu Głównego Marynarki Wojennej (w 1957 zamienione na Szefostwo Hydrografii Marynarki Wojennej). Ten pierwszy etat BHMW przewidywał 29 wojskowych i 36 pracowników wojska. Nazwa "Szefostwo" funkcjonowało w strukturach wojskowych. Natomiast nazwę "Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej" utrzymano w zakresie realizacji i kontynuacji roli służby państwowej – nazwa ta i herb BHMW zawsze występowała na wszystkich mapach i publikacjach oraz używana była w kontaktach międzynarodowych.
Zadania okrętu hydrograficznego wykonywał, przydzielony najpierw czasowo, a od 1948 roku na stałe, ORP Żuraw. Był to, przygotowany do nowej roli, jeden z czwórki przedwojennych trałowców polskiej produkcji, które przetrwały wojnę i powróciły do Polski. Nazwa okrętu została w 1951 roku zmieniona na ORP Kompas, po uprowadzeniu okrętu przez część załogi do Ystad. Okręt ten pozostawał w służbie hydrograficznej do 1971 roku.
Kolejnym okrętem hydrograficznym był ORP Bałtyk, na którym banderę podniesiono w 1954 roku. Była to przystosowana do roli okrętu hydrograficznego jednostka zbudowana w Stoczni Gdańskiej na podstawie projektu długiej serii burtowych trawlerów rybackich typu B-10. Okręt ten zapoczątkował szersze wychodzenie jednostek hydrograficznych poza Bałtyk, realizując kilka rejsów z ekipami badawczymi na Spitsbergen; w 1974 roku okręt ten zakończył swoją hydrograficzna działalność i został przekazany do innych zadań.
Oba wymienione okręty podlegały pod względem służbowym szefowi Sztabu Głównego MW poprzez szefa Hydrografii MW.

Dalszy rozwój organizacyjny służby hydrograficznej MW

Pod koniec lat pięćdziesiątych i w kolejnych dekadach dokonywano jeszcze kilku zmian organizacyjnych BHMW i całej służby hydrograficznej, dopasowując te struktury do zmieniających się zadań i wymagań. Zmieniał się także skład personalny BHMW i całej służby a także jej siedziby.
W przemianach tych chyba najważniejszym było utworzenie oddzielnej jednostki „wykonawczej”, przeznaczonej do realizacji zabezpieczenia nawigacyjno-hydrograficznego działań sił MW oraz wykonywania prac hydrograficznych na potrzeby bezpieczeństwa żeglugi. Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP  z 4 maja 1959 roku utworzono mianowicie Oddział Zabezpieczenia Hydrograficznego Marynarki Wojennej (numer JW 5511. Został umieszczony w Gdyni-Oksywiu.
Do zadań nowej jednostki należało:

  • wykonywanie prac geodezyjnych;
  • zabezpieczanie hydrograficzne trałowań bojowych;
  • wykonywanie prac hydrograficznych;
  • szkolenie marynarzy w specjalności hydrograf i obsługa brzegowych stacji radionamierzania

Początkowo jednostka posiadała m.in. dwie łodzie sondażowe, sprzęt geodezyjny oraz dwie stacje systemu radionawigacyjnego RIM. W kolejnych latach jednostka wzbogacała się o sprzęt pomiarowy i jednostki pływające (w grudniu 1967 w skład jednostki weszły także okręty hydrograficzne: Kompas i  Bałtyk, w 1971 roku nowo wybudowany okręt hydrograficzny ORP Kopernik, który pełnił swoją służbę do 2005 roku, a w 1982 roku podniesiono banderę na dwóch nowoczesnych okrętach hydrograficznych: ORP Heweliusz i ORP Arctowski,  które to okręty wykonują zadania hydrograficzne do dziś). W 1987 roku jednostkę przekształcono w dywizjon Zabezpieczenia Hydrograficznego Marynarki Wojennej (dZH MW), w składzie którego znalazły się wszystkie hydrograficzne  jednostki pływające oraz brzegowe grupy pomiarowe i sekcje systemów radionawigacyjnych.
Okręty hydrograficzne  wykonywały także, oprócz prac hydrograficznych dla potrzeb map i wydawnictw BHMW, wiele różnorodnych zadań badawczych, ratowniczych oraz zabezpieczających działanie całej Marynarki Wojennej a także szereg zadań dla potrzeb gospodarki morskiej i badań naukowych (okręty uczestniczyły w wyprawach polarnych, zarówno na Antarktydę jak i do Arktyki, Kopernik brał udział w badaniach sejsmicznych na Oceanie Spokojnym, wcześniej zaś, przez wiele lat prowadził szczegółowe badania dna morskiego i poszukiwania złóż ropy i gazu w polskie Wyłącznej Strefie Ekonomicznej).
Zgodnie z rozkazem powołującym do życia JW 5511, wprowadzono też zmiany w organizacji Składnicy Nawigacyjno-Hydrograficznej oraz utworzono Warsztaty Naprawcze Szefostwa Hydrografii Marynarki Wojennej. Wszystkie te wymienione nowo utworzone i przeformowane jednostki zostały podporządkowane szefowi Sztabu Głównego MW poprzez szefa Hydrografii (w połowie 1962 wydano decyzję o przeformowano Warsztaty Naprawcze Szefostwa Hydrografii MW na Zakłady Sprzętu Nawigacyjno-Hydrograficznego MW; przestały one jednocześnie podlegać szefowi Hydrografii MW).
W kolejnych latach, jako elementy Służby Hydrograficznej Marynarki Wojennej pojawiły się: Oddział Kartograficzny Dowództwa Marynarki Wojennej (OK DMW), oddzielony od BHMW i funkcjonujący samodzielnie do 1995 roku, a także Wydział Hydrograficzny 8 Flotylli Obrony Wybrzeża w Świnoujściu.
OK. DMW obejmował dwa wydziały: Kartograficzny i Informacji Nautycznej. Oddział organizacyjnie podlegał Szefowi Sztabu MW, merytoryczną kontrolę w tym czasie pełniło Szefostwo Hydrografii MW. OK DMW był odpowiedzialny za redagowanie i uaktualnianie wszystkich map i wydawnictw nautycznych BHMW.
Wydział Hydrograficzny 8 FOW był (i jest nadal) komórką hydrograficzną, stworzoną na potrzeby zabezpieczenia działań sił MW w rejonie odpowiedzialności flotylli w Świnoujściu. Dysponuje grupą pomiarową oraz motorówkę hydrograficzną, z czasem zaś także – łańcuchem systemu radionawigacyjnego BRAS (obecnie już wycofany)
Na początki lat dziewięćdziesiątych, w związku z dużymi zmianami politycznymi, które pociągnęły za sobą także wiele zmian strukturalnych w funkcjonowaniu służb i instytucji państwowych, istotne przemiany objęły także Służbę Hydrograficzną Marynarki Wojennej. W 1991 roku Sejm RP uchwalił ustawę o hydrografii, która to ustawa przewidywała utworzenie jednolitej państwowej służby hydrograficznej z jednostek i sił Służby Hydrograficznej Marynarki Wojennej oraz jednostek hydrograficznych podporządkowanych dotychczas urzędom morskim. Utworzono Biuro Hydrograficzne Rzeczypospolitej Polskiej (BH RP), podporządkowane Ministrowi Transportu i Gospodarki Morskiej, którego dyrektorem został kmdr rez. Apoloniusz Łysejko, wieloletni oficer Służby Hydrograficznej MW, z MW odszedł ze stanowiska szefa Oddziału Hydrograficznego Szefostwa Hydrografii. Jednakże wybrany przez ustawodawcę model nie został praktycznie zrealizowany. Chociaż BH RP faktycznie powstało w 1991 roku i zebrało wszystkie siły pomiarowe z urzędów morskich, to przekazanie sił MW nie nastąpiło. Marynarka Wojenna dostrzegła niekorzystne aspekty nowego rozwiązania; analizy ekonomiczne wykazywały, iż przejście na model zabezpieczenia nawigacyjnego działań okrętów, wykonywanego przez instytucję zewnętrzną, spoza resortu obrony narodowej, jest dla marynarki kosztowniejszy. Ponadto, MW utraciłaby wówczas także okręty hydrograficzne, które wykonywały również inne niż hydrograficzne zadania. Ważnym czynnikiem była także potencjalna utrata wysoko specjalizowanego personelu, który przeszedłby do nowej instytucji. Funkcjonowanie równolegle cywilnej administracji morskiej (urzędów morskich) oraz niezależnego BH RP także prowadziła niekiedy do konfliktów i rozproszenia kompetencji w wielu sprawach, co stanowiło potencjalne zagrożenie systemu bezpieczeństwa na polskich obszarach morskich.  Czynniki te, jak i uporczywe działania kierownictwa BHMW, poparte stanowiskiem Dowództwa Marynarki Wojennej, doprowadziły do podjęcia i zrealizowania przez grupę posłów nowej inicjatywy ustawodawczej. W jej wyniku ustawa o polskiej służbie hydrografii z 1991 roku została anulowana a Sejm RP przyjął Ustawę z dnia 17.11.1994 roku o zmianie ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz.U. Nr 7 z dnia 27.01.1995 r.), w której artykuł 3 stanowi co następuje:
Zadania państwowej morskiej służby hydrograficznej i oznakowania nawigacyjnego w zakresie hydrografii i kartografii morskiej wykonuje Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej”
Realizując tę ustawę, resort Obrony Narodowej, w lipcu 1995 roku zreorganizował  struktury Służby Hydrograficznej MW – utworzone zostało Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej, wydzielone ze struktur Sztabu MW, podporządkowane zastępcy dowódcy MW RP - dowódcy Centrum Operacji Morskich. Obecnie BHMW podporządkowane jest  Szefowi Sztabu - Zastępcy Dowódcy MW.
Powojenną działalnością BHMW (Oddziału Hydrograficznego Sztabu Głównego MW, Szefostwa Hydrografii Sztabu Głównego MW, Szefostwa Hydrografii MW) kierowali: kmdr por. Karol ZAGRODZKI (w latach 1945-1953), kmdr por. Edward ŁĄCZNY (w latach 1953-1957), kmdr Celestyn SPYRA (w latach 1957-1981), kmdr Józef KUŚMIDER (w latach 1981-1990), kmdr Władysław KIERZKOWSKI (w latach 1990-2002), kmdr Czesław DYRCZ (2002-2004), kmdr Piotr PERNACZYŃSKI (2005 - 2010), kmdr Henryk NITNER (2011-2013) a od 1 stycznia 2014 roku kmdr Andrzej KOWALSKI.

Dzień dzisiejszy Służby Hydrograficznej Marynarki Wojennej
Obecnie Służbę Hydrograficzną Marynarki Wojennej tworzą:

  • Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej – jako instytucja centralna służby; Biuro pełni też rolę służby państwowej w zakresie hydrografii i kartografii morskiej;
  • dywizjon Zabezpieczenia Hydrograficznego MW;
  • Wydział Hydrograficzny 8 FOW.

Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej – struktura organizacyjna obejmuje następujące zasadnicze komórki:
- Oddział Hydrograficzny (składający się z Wydziału Zabezpieczenia Nawigacyjno – Hydrograficznego i Wydziału Opracowań Numerycznych), który jest odpowiedzialny m.in. na wdrażanie i utrzymywanie systemów informatycznych oraz produkcję elektronicznych map nawigacyjnych;
- Oddział Kartografii Morskiej, odpowiedzialny za produkcję papierowych nawigacyjnych map morskich;
- Oddział Informacji Nautycznej, odpowiedzialny za opracowywanie publikacji nautycznych, utrzymywanie aktualności map i wydawnictw Biura, a także za utrzymywanie krajowego systemu ostrzeżeń nawigacyjnych;
- Oddział Oceanograficzno – Meteorologiczny, odpowiedzialny za realizację przedsięwzięć METOC dla sił MW RP oraz NATO;
- Wydział Zaopatrzenia, odpowiedzialny za przygotowywanie i prowadzenie przedsięwzięć wyposażania i remontów sprzętu nawigacyjno-hydrograficznego na okrętach MW RP;
- komórki zabezpieczające funkcjonowanie Biura (logistyczne, finansowe, planistyczne).
Zadania BHMW, jako państwowej morskiej służby hydrograficznej i oznakowania nawigacyjnego w zakresie hydrografii i kartografii morskiej, wynikają z międzynarodowych standardów dla serwisu hydrograficznego, a także potrzeb krajowych.  Wśród głównych zadań w tym zakresie należy wymienić:

  • Weryfikacja pomiarów hydrograficznych wykonanych na wodach morskich i w portach wojennych, dla celów kartograficznych i bezpieczeństwa żeglugi;
  • Opracowywanie i wydawanie oficjalnych nawigacyjnych map morskich i publikacji nautycznych (papierowych i cyfrowych) dla wszystkich użytkowników, oraz ich bieżąca aktualizacja;
  • Zapewnienie funkcjonowania systemu ostrzeżeń nawigacyjnych - służba Krajowego Koordynatora Ostrzeżeń Nawigacyjnych;
  • Zapewnienie weryfikacji pomiarów hydrograficznych prowadzonych przez innych wykonawców na wodach polskich oraz nadawanie uprawnień specjalistycznych;
  • Współpraca z administracją morską oraz innymi instytucjami, uczelniami i przedsiębiorstwami;
  • Udział w pracach rozwojowych i badawczych oraz ustalaniu polityki państwa, w zakresie kompetencji Biura, we współpracy z administracja morską i innymi instytucjami;
  • Reprezentowanie Polski w organizacjach międzynarodowych:

- Międzynarodowej Organizacji Hydrograficznej (IHO);
- Komisji Hydrograficznej Morza Bałtyckiego (BSHC);
- światowym systemie map elektronicznych (WEND);
- światowym systemie ostrzeżeń nawigacyjnych, jako Krajowy Koordynator;
Zagadnienie podziału kompetencyjnego pomiędzy Służbę Hydrograficzną Marynarki Wojennej a odpowiednie komórki cywilnej administracji morskiej reguluje Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 20.08.1999 r. w sprawie współpracy urzędów morskich z Marynarką Wojenną i Strażą Graniczną (Dz.U. Nr 75 z 1999 roku, poz.850)
Jako służba zabezpieczenia działań sił MW RP, BHMW wykonuje następujące przedsięwzięcia:

  • Prowadzenie rozpoznania hydrograficznego akwenów strefy obrony MW;
  • Zapewnienie nawigacyjnej osłony działań poza strefą;
  • Utrzymywanie systemu specjalnego oznakowania nawigacyjnego i radionawigacyjnego strefy obrony;
  • Opracowywanie i wydawanie specjalnych map i publikacji wojskowej dokumentacji geograficznej, w zakresie hydrografii, kartografii, oceanografii i meteorologii;
  • Prowadzenie prac hydrograficznych i pomiarów geodezyjnych dla potrzeb MW;
  • Planowanie i prowadzenie zaopatrywania okrętów i jednostek MW w mapy, publikacje nautyczne oraz sprzęt nawigacyjno-hydrograficznych i meteorologiczny;
  • Planowanie i realizacja remontów sprzętu nawigacyjnego, hydrograficznego i meteorologicznego okrętach i w jednostkach MW RP.

We wszystkich komórkach organizacyjnych Biura szeroko stosowane są nowoczesne techniki komputerowe i systemy informatycznej obróbki danych. W Biurze eksploatowany jest system Numerycznej Bazy Danych Hydrograficznych HYDRO, który to system ma zawierać bazę informacyjną, niezbędną dla wszystkich podstawowych zadań Biura, przede wszystkim zaś, baza HYDRO stanowi źródłową bazę danych przy opracowywaniu cyfrowych produktów numerycznych BHMW, w tym przede wszystkim elektronicznych map nawigacyjnych. Cyfrowe dane z bazy HYDRO są też wykorzystywane do przygotowywania map i wydawnictw papierowych. System HYDRO składa się z kilkunastu stanowisk operatorskich, zbudowanych wokół serwera z bazą danych, wyposażonych w niezbędne pakiety oprogramowania i urządzenia techniczne. Dla celów opracowania produktów o zastosowaniu pozamilitarnym, stosuje się, przede wszystkim, oprócz standardowych programów biurowych, pakiety oprogramowania kanadyjskiej firmy CARIS, a także pakiety dKart Inspektor i ENC Analyzer.

Dywizjon Zabezpieczenia Hydrograficznego Marynarki Wojennej jest jednostką wykonawczą Służby Hydrograficznej, podlega szefowi sztabu – zastępcy dowódcy MW RP, w sprawach merytorycznych zaś, szefowi BHMW. Od momentu sformowania kolejnymi dowódcami dywizjonu byli: kmdr por. Franciszek KUCHTA (1959-1980), kmdr Tymoteusz ŁATKOWSKI (1980-1991), kmdr por. Stanisław DZIECHCIOWSKI(1991-1997), kmdr Mirosław POŁKA (1997-2002), kmdr Andrzej KOWALSKI (2002-2007), kmdr Dariusz KOLATOR (2007-2010) a od dnia 27sierpnia 2010r. kmdr Wojciech SOWA.
Obecnie dZH MW składa się z następujących głównych elementów:
1) Jednostki pływające:
­ 2 okręty hydrograficzne typu 874 (ORP Arctowski, ORP Heweliusz),
­ 1 żaglowy okręt szkolny (ORP Iskra),
­ 2 kutry hydrograficzne typu 4234 (K-2, K-4),
­ 3 motorówki hydrograficzne typu MH 111;
2) Brzegowe grupy pomiarowe;
3) System radionawigacyjny JEMIOŁUSZKA (wykorzystywany tylko do zabezpieczenia działań MW);
4) Pododdziały zabezpieczenia i logistycznego.
Szczegóły dotyczące dZHMW znajdują się na stronie DZH MW



Historia | okres do 1 września 1939 r. | okres II wojny światowej | | okres od maja 1945 r.
 
Poleć tę stronę znajomemu
Uwagi na temat strony kieruj do Webmastera. Innych informacji dotyczących BHMW udziela Rzecznik Prasowy BHMW.
© 2004 Marynarka Wojenna RP. Wszelkie prawa zastrzeżone.